ခိုင္မာေသာ ပါတီစံုစနစ္ေပၚေပါက္ေရး ႏွင္႔ ဒီမိုကေရစီ၏ အနာဂါတ္

( The Voice weekly )
ပါတီေတြ မ်ားမ်ားဖြဲ႕စည္းေပၚေပါက္လာတိုင္းပါတီစံစနစ္ခိုင္မာၿပီလို႕
မဆိုႏိုင္ပါဘူး။ သာမန္အားျဖင္႔ ပါတီမ်ားရင္ ပါတီစံုစနစ္လို႕ အလြယ္ေလး
ယူဆမိတတ္ပါတယ္။ ပါတီစံုစနစ္ ခိုင္ခိုင္မာမာေပၚေပါက္ေရးဟာ ထင္သေလာက္မလြယ္ကူလွပါဘူး။ပါတီေတြ တစ္ခုထက္မက
ထူေထာင္ခြင္႔ျပဳလိုက္တာနဲ႕ ေသခ်ာေပါက္ ဒီမိုကေရစီျဖစ္ၿပီလို႕လည္း
လံုးဝ ေျပာလို႔မရပါဘူး။


ခိုင္မာတဲ႔ ပါတီစံုစနစ္ေပၚေပါက္ဖို႕အတြက္ဆိုတာ အလြယ္ဆံုးအဓိပၸါယ္ဖြင္႔ဆိုရရင္
ပါတီတစ္ခုထည္းထက္ပိုၿပီး အနည္းဆံုး ႏိုင္ငံေရးပါတီ ႏွစ္ခု နဲ႕ အထက္ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား
Institutionalized ျဖစ္ဖို႕ကို ဆိုလိုျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ အဲသလို ဘက္စံု ေထာင္႔စံု
ခိုင္မာေတာင္႔တင္းတဲ႔ ပါတီမ်ား ေပၚေပါက္လာမွ တည္ရွိလာမွသာ အနာဂါတ္မွာ
ဒီမိုကေရစီစနစ္ ေရရွည္ထြန္းကားဖို႕ အာမခံခ်က္ရွိႏိုင္မယ္ျဖစ္ပါတယ္။
လက္ရွိ ကၽြန္ေတာ္တို႕ႏိုင္ငံမွာ Institution အားလံုးကို
ခိုင္မာေတာင္႔တင္းဖို႕ အခုမွစတင္ရုန္းကန္ေနၾက ရဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားဆိုတာကလည္း Institution မ်ားျဖစ္ၿပီး အဓိက က်တဲ႔ အခန္းက႑မွာလည္း
ရွိေနပါတယ္။ ေလာေလာဆယ္မွာ Institutionalized ျဖစ္ဖို႕
ဦးတည္လုပ္ေဆာင္ေနၾကတာ ေတာ္ေတာ္ႀကီးအားနည္းေနေသးတာေတြ႕ရပါတယ္။
ျပည္ခိုင္ၿဖိဳးပါတီတစ္ခုတည္းသာ ေတာင္႔တင္းခိုင္မာၿပီးသား
ေက်ေထာက္ေနာက္ခံေၾကာင္႔ ပိုမိုေတာင္႔တင္းခိုင္မာဖို႕
ဖိဖိဆီးဆီးလုပ္ႏိုင္တဲ႔ အေျခအေနရွိသလို လုပ္သေလာက္လည္း လုပ္ေနတာေတြ႕ရပါတယ္။
ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား Institutionalized ျဖစ္ဖို႕ အေျခခံ အေၾကာင္းတရား ( ၄ ) ခ်က္ လိုအပ္ပါတယ္။

၁။ တည္ၿငိမ္ေရး ကို အေျခခံရ ပါတယ္။
Institutionalized ျဖစ္တဲ႔ ႏိုင္ငံေရးစနစ္မ်ားမွာ တည္ၿငိမ္ေရးကို
တည္ေဆာက္ၿပီးသားျဖစ္ေနတာေတြ႕ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။
ပါတီမ်ားအခ်င္းခ်င္း ၿပိဳင္ဆိုင္မႈဟာ တည္ၿငိမ္မႈကို အေျခခံတာေၾကာင္႔
ပံုမွန္ျဖစ္ေပၚမႈ( Regularity ) ရွိေနပါတယ္။
ဆိုလိုတာက ပါတီမ်ား ႏိုင္ငံေရးအရၿပိဳင္ဆိုင္တဲ႔ေနရာမွာ တရားဥပေဒ
စိုးမိုးမႈကို အေျခခံပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ဟာလည္း
ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားေၾကာင္႔ ေပၚေပါက္ေလ႔ရွိတဲ႔ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္မ်ား (
ဥပမာ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား) ေၾကာင္႔ အလႈပ္အရမ္း သိပ္မ်ားမ်ားစားစား
မရွိပါဘူး။ Institutionalized မျဖစ္ေသးတဲ႔ အေျခအေနမ်ိဳးမွာ
ႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္မ်ားဟာ တည္ၿငိမ္မႈကို အေျခခံထားႏိုင္ျခင္းမရွိတာေၾကာင္႔
အလႈပ္အယမ္းေတြ ရွိေနတတ္ပါတယ္။ Institution မ်ားေတာင္႔တင္းလာတဲ႔အေလ်ာက္
တည္ၿငိမ္မႈဟာလည္း တိုးတက္ျဖစ္တည္လာၿပီး
ပါတီစံုစနစ္ ခိုင္မာေရးကိုလည္း က်ားကန္ေပးၿပီးသားျဖစ္လာပါတယ္။

၂။လူ႕အဖြဲ႔အစည္းကို အေျခခံရပါတယ္။
Institutionalized ျဖစ္တဲ႔ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ
နက္နက္ရိႈင္းရိႈင္း အေျခခံပါတယ္။ အဲသလိုအေျခခံ ႏိုင္မွလည္း
Institutionalized ျဖစ္ပါတယ္။ ဆိုလိုတာက လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕
အက်ိဳးစီးပြားကို ပါတီက ထိထိမိမိ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။
လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ယံုၾကည္မႈကို ရယူႏိုင္မွသာ အဲဒီလူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ
ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားဟာ နက္နက္ရိႈင္းရိႈင္း အေျခခံထားႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။
ပါတီတစ္ခုခုက လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္ အခိုင္အမာ အေျခခံထားႏိုင္ၿပီဆိုရင္
မဲဆႏၵရွင္မ်ားရဲ႕ တသမတ္ထဲ မဲေပးမႈကို ျဖစ္ေပၚေစၿပီး ဆႏၵမဲရလဒ္
ေျပာင္းလဲမႈ ႀကီးႀကီးမားမား ျဖစ္ေပးဖုိ႕ အလြန္ခဲယဥ္းပါတယ္။ ဥပမာ
အေမရိကကိုၾကည္႕ရင္ ရီပတ္ဘလင္ကန္ပါတီ ကိုပဲ မဲအမ်ားစု ေပးတဲ႔
ျပည္နယ္ေတြရွိ သလို ဒီမိုကရက္ပါတီကိုပဲ မဲအမ်ားစုေပးတဲ႔ ျပည္နယ္ေတြလည္းရွိတာ
ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ ပါတီေတြက ျပည္နယ္လူထု ( လူ႕အဖြဲ႕အစည္း )အက်ိဳးစီးပြား
ကို က်က်နန ေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္တဲ႔ အေပၚမူတည္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။
ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားက လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကို နက္နက္ရိႈင္းရိုင္း
အေျခမခံထားႏိုင္ရင္ တစ္နည္းအားျဖင္႔ လူထုအက်ိဳးကို ထိထိေရာက္ေရာက္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ျခင္းမရွိရင္
ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ ရလာဒ္ အေျပာင္းအလဲမ်ားမၾကာခန ျဖစ္ေပၚေစတတ္ပါတယ္။
ဒါေၾကာင္႔ Institutionalized ျဖစ္ဖို႕ Society ကို အေျခခံရမယ္လို႕ ဆိုတာျဖစ္ပါတယ္။
NLD အေနနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ ေျပာင္းဖို႕ ပထမဦးစားေပးေဆာင္ရြက္လိုတာေၾကာင္႔ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးကို
ဒုတိယဦးစားေပးအျဖစ္ သေဘာထားခဲ႔တဲ႔ အခ်ိန္ ရွိခဲ႔ဖူးပါတယ္။
ရင္းႏွီးျမႈပ္ႏွံမႈမ်ားကို ႏိုင္ငံေရးစနစ္ေကာင္းမွ ဝင္လာဖို႕
တိုက္တြန္းခဲ႔ဖူးတာရွိပါတယ္။ အခုေတာ႔ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးကိုလည္းလုပ္ဖို႕လိုေၾကာင္း၊
ရင္းႏွီးျမႈပ္ႏွံမႈမ်ားလည္း လုိအပ္ေၾကာင္း ေျပာဆိုလာၿပီးျဖစ္တာမို႕ ေျပာစရာ သိပ္မရွိပါဘူး။ အရင္က
အေျခအေနမ်ိဳးဟာ ( ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး ဒုတိယ ဦးစားေပးသေဘာထားမ်ိဳးဟာ )
ပါတီအေနနဲ႕ Institutionalized ျဖစ္ဖို႕ အတြက္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း မွာ
အေျခခံဖို႕လိုတယ္ဆိုတဲ႔ သေဘာတရားနဲ႕ ဆန္႕က်င္ေနခဲ႔တာျဖစ္ပါတယ္။
ျပည္ခိုင္ၿဖိဳးပါတီက ေလာေလာဆယ္ ျပည္သူ႕ပါတီျဖစ္ေရး၊
ေဒသဖြံ႕ၿဖိဳးေရးစသည္ျဖင္႔ အာရံုစိုက္ေဆာင္ရြက္ေနမႈဟာ ပါတီ
Institutionalized ျဖစ္ေရး ေဆာင္ရြက္ေနမႈမ်ား
ျဖစ္ပါတယ္။ ထိထိေရာက္ေရာက္ လုပ္ကိုင္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ လူထုအက်ိဳးစီးပြားကို
အမွန္တစ္ကယ္ ေစတနာပါပါ ေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္မယ္ဆိုရင္ Institutionalized ျဖစ္ဖို႕
ေသခ်ာေပါက္ အေထာက္အပံ႔ျဖစ္လာမယ္ျဖစ္ပါတယ္။ အျခားေသာ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားအေနနဲ႕လည္း ဒီသေဘာတရားကို အေလးအနက္ထားသင္႔တယ္လို႕ ယူဆပါတယ္။

၃။ ပါတီမ်ားရဲ႕ တရားဝင္မႈ ခိုင္မာရပါတယ္။
တရားဝင္မႈဆိုတာ ဒီေနရာမွာ Legitimacy ကို ဆိုလိုျခင္းျဖစ္ပါတယ္။
ဥပေဒေၾကာင္းအရ တရားဝင္မႈေရာ ၊ ၾသဇာအရွိန္အဝါအရ တရားဝင္မႈပါ
ရွိဖို႕လိုအပ္ပါတယ္။ ဆိုလိုတာက အာဏာရပါတီမို႕ တရားဝင္ျခင္းမ်ိဳးလည္း ျဖစ္ဖို႕လိုသလို
အမ်ားျပည္သူရဲ႕ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈ ေၾကာင္႔လည္းတရားဝင္ဖို႕လိုအပ္ပါတယ္။
Legitimacy ရွိတဲ႔ပါတီမ်ားေပၚေပါက္လာမွသာ Institutionalized ျဖစ္ၿပီး ခိုင္မာတဲ႔
ပါတီစံုစနစ္ေပၚေပါက္လာႏိုင္မယ္ျဖစ္ပါတယ္။

၄။ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားဟာ အနည္းငယ္ေသာ ပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ား သို႕မဟုတ္
အစုအဖြဲ႕မ်ားရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားအတြက္သက္သက္မျဖစ္ရပါဘူး။
ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားဟာ လြတ္လပ္မႈနဲ႕ တန္ဖိုးမ်ား( Values )
ပိုင္ဆိုင္ရပါမယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီဟာ ပါတီေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္ ဒါမွမဟုတ္
အစုအဖြဲ႕တစ္ခုအတြက္ ကိုယ္ပိုင္ပစၥည္းကိရိယာ ( Personal Instrument ) လံုးဝမျဖစ္ရပါဘူး။
ဒီလိုျဖစ္ေနတဲ႔ပါတီတိုင္းဟာ Institutionalized ျဖစ္ဖို႕မလြယ္ဘူးလို႕
ဆိုပါတယ္။ ပါတီ အနည္းဆံုး ႏွစ္ခုက အထက္ပါ အခ်က္ ( ၄ ) ခ်က္အတိုင္း ကိုက္ညီေအာင္
ေဆာင္ရြက္ႏိုင္လို႕ Institutionalized ျဖစ္လာမွသာ ခိုင္မာတဲ႔
ပါတီစံုစနစ္ေပၚေပါက္လာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပါတီအခ်င္းခ်င္း စနစ္က်ေသာဆက္ဆံေရးမ်ား ( Interaction in
patterned ways ) လည္းရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ လႊတ္ေတာ္တြင္းဆက္ဆံေရးနဲ႕
အျခားႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ ထိေတြ႕ဆက္ဆံမႈမ်ားစနစ္တက်ရွိဖို႕ လိုအပ္တယ္လို႕ ဆိုလိုျခင္းျဖစ္ပါတယ္။
အဲဒီလို အနည္းဆံုးပါတီ ႏွစ္ခုေလာက္က Institutionalized ျဖစ္လာမွသာ
ေရြးေကာက္ပြဲရလာဒ္မ်ားဟာ ႀကီးႀကီးမားမား ( ပံုမွန္ ) အေျပာင္းအလဲျဖစ္ေနႏိုင္ၿပီး
ဒီမိုကေရစီလည္းပီျပင္ႏိုင္မယ္လို႕ဆိုပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား
Institutionalized ျဖစ္မွသာ ပါတီစံုစနစ္ဟာလည္း ေကာင္းမြန္စြာ
Institutionalized ျဖစ္ႏိုင္မယ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကလည္း Institutionalized
ျဖစ္ႏိုင္ၿပီး ေရရွည္ခိုင္မာဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေနႏိုင္မယ္လို႕ဆိုပါတယ္။
ဒီေတာ႔ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားအေနနဲ႕ Institutionalized ျဖစ္ေရးကို
တျခားလုပ္ငန္းေတြနဲ႕အတူ အေရးတႀကီး လုပ္ကိုင္ၾကဖို႕ျဖစ္ပါတယ္။
တစ္ကယ္လို႕မ်ား ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားက ဒီကိစၥကို ေပါ႔ေပါ႔သေဘာထားလို႕ ဒါမွမဟုတ္
ဦးစားေပးအလုပ္အျဖစ္ လုပ္ကိုင္လိုျခင္းမရွိလို႕ ၾကန္႕ၾကာေနမယ္ဆိုရင္
ေနာက္ၿပီး ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ ပါတီတစ္ခုတည္းကသာ ဒီကိစၥကို အေရးတႀကီး
ဦးစားေပးသေဘာထားေဆာင္ရြက္လို႕ တစ္ပါတီထဲက ခၽြန္ၿပီး
Institutionalized ျဖစ္သြားခဲ႔ရင္ ႏိုင္ငံေတာ္အတြက္၊ လူထုအတြက္ ၊
ဒီမိုကေရစီထြန္းကားေရးအတြက္ အလြန္အမင္းအႏၱရာယ္ရွိပါတယ္။
အေၾကာင္းကေတာ႔ တစ္ပါတီထဲက ခိုင္မာတဲ႔ Institution ျဖစ္သြားၿပီး
က်န္တဲ႔ပါတီေတြက ခ်ည္႕နဲ႕ေနမယ္ဆိုရင္ ဒီမိုကေရစီဟာေသခ်ာေပါက္
ပ်က္စီးဆံုးရံႈးမွာျဖစ္သလို အာဏာရွင္ဆန္တဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္အသစ္တစ္မ်ိဳး
( Authoritarian System ) ျပန္လည္ေပါက္လာဖို႕ ေသခ်ာသေလာက္ရွိတာေၾကာင္႔
ျဖစ္ပါတယ္။ ။

( ပိုက္တင္ )